Geschiedenis

Een fort in zee bouwen is nog niet zo makkelijk…

Door

op

Op een zandbank voor de Franse kust ligt Fort Boyard, een verdedigingswerk waarvan de bouwers tevoren niet wisten waaraan ze begonnen. Het monsterproject strandde meerdere keren bijna. Wat is het verhaal achter dit bijzondere bouwwerk?

De relatie tussen Frankrijk en Engeland is in het verleden vaak gespannen geweest. En met slechts het Kanaal tussen deze twee landen in moesten er maatregelen worden getroffen. Zo zorgden de Fransen ervoor dat ze hun kust goed beschermden. Voor de kust van de havenstad Rochefort hadden ze een probleem. Daar liggen twee eilanden – Île d’Oléron en Île d’Aix. De afstand daartussen was te groot om met zeventiende-eeuwse kanonnen te overbruggen. De Engelse schepen zouden er dus zó tussendoor kunnen varen om vervolgens Rochefort, en het wapenarsenaal in die stad, te plunderen. Daarom wilde Lodewijk XIV een fort bouwen op een zandbank tussen de twee eilanden in.

De architect van Lodewijk, Vauban, vond dit geen goed plan: „Sire, het is gemakkelijker om met je tanden de maan te grijpen, dan om op deze plaats een dergelijk fort te bouwen.” Hij leek gelijk te krijgen; de Fransen kwamen erachter hoe prijzig het was om een fort op een zandbank te bouwen en zagen af van het project. Maar Napoleon dacht daar jaren later anders over. In 1801 gaf hij de opdracht om Fort Boyard, zoals het nu heet, alsnog te bouwen. De werkzaamheden staakten echter halverwege, in 1809, omdat het toch moeilijker bleek te zijn dan gedacht om een kunstmatig eiland op te werpen.

Toen Louis Philippe in 1830 koning van Frankrijk werd, besloot hij om het fort alsnog af te bouwen. In 1858 was het zo ver: het ovaalvormige fort van drie verdiepingen hoog, met ruimte voor 250 man, was af. De bouwlieden woonden in die tijd in een tijdelijk dorp, op Île d’Oléron. Dit groeide uit tot het dorp Boyardville, waar nu de Franse marineacademie is gevestigd.

Fort Boyard was klaar, maar de conflicten tussen Frankrijk en Engeland waren ook bekoeld. Jarenlang stond het fort er verlaten bij, in de zee, totdat het in de jaren 90 van de vorige eeuw werd gebruikt als decor voor een spelshow, waarbij de kandidaten moesten proberen uit het fort te ontsnappen. Fort Boyard is helaas niet geopend voor publiek, maar van een afstandje kun je dit sterke staaltje Franse bouwkunst toch bewonderen.