Algemeen

In weet magazine: Zo bouw je een kasteel, anno 2018

op

Diep in de bossen van de Morvan in Bourgondië klinkt geroffel, gehak en getimmer. De doffe geluiden weerkaatsen tegen de bomen. Het klinkt niet meteen alsof hier tussen het groen een enorm complex wordt gebouwd. Daar horen geluiden van ratelende betonmixers, ronkende hijskranen en bulderende bulldozers bij. Hier is het niets van dat alles. Als we de laatste bomen van de dichte begroeiing zijn gepasseerd, is het op de open plek net alsof we ons in een scene uit een ver verleden bevinden. 

De bouw van kasteel Guédelon is een serieus archeologisch experiment, waarvan niet alleen bezoekers maar ook wetenschappers veel kunnen leren. En een dergelijk experiment is alleen maar geslaagd, zo is het idee, wanneer je de middeleeuwen tot in detail nabootst. Dus lopen de ambachtslieden – van steenhouwers en houtbewerkers tot smeden en mortel- en dakpannenmakers – in middeleeuwse kleding en is het gebruik van elektriciteit uit den boze. De bouwmaterialen worden door de bouwers zelf verzameld, gehakt en gewonnen. Het levert een middeleeuws schouwspel op dat zijn gelijke niet kent. Het is niet verwonderlijk dat jaarlijks honderdduizenden mensen een kijkje op deze bouwplaats komen nemen.

Beitels, ijzers en hamers

Kasteel Guédelon verrijst in de groeve waaruit (met mokerhamers, steenbeitels, breekijzers en wiggen) zandsteen wordt gehouwen. Dat is een sedimentair gesteente, bestaande uit lagen samengeperst zand. Het merendeel van de blokken belandt onbewerkt in de dikke kasteelmuren, maar sommige, die bestemd zijn voor de gewelfde lancetraamkozijnen en timpanen (driehoekige gevels), worden zorgvuldig gladgeslepen.

De bouw van het kasteel ging niet altijd van een leien dakje. Op een dag stuitten de steenhouwers in de groeve op zandsteen dat harder was dan gemiddeld. Hierdoor zou de winning en bewerking vier keer meer tijd in beslag gaan nemen. In de middeleeuwen zou dit voor arbeiders – die werden betaald per afgewerkte steen – reden zijn om ander werk te zoeken, en dus zochten de werkgevers indertijd naarstig naar andere opties. Zo ook de bouwers van Guédelon. Ze ontdekten in de muren van authentieke middeleeuwse kastelen in de omgeving dat er meerkleurig, zachter zandsteen van elders is gebruikt; een bewijs dat er ook toen al heel wat in het werk werd gesteld om tijd- en kostenbesparend te bouwen. Om dezelfde reden wordt een deel van het steen voor Guédelon nu uit een groeve op dertig kilometer afstand gehaald.

De in blokken gehakte steenmassa geeft overigens een zeer bruikbaar goedje prijs: er zit kleurig pigment in verborgen dat perfect kan dienen als verf voor de muurschilderingen in het kasteel…

Lees meer over kasteel Guédelon in het februarinummer van Weet Magazine dat op donderdag 1 februari verschijnt.